Türkiye’de sosyal yardım sistemini kökten değiştirecek Vatandaşlık Maaşı modeli için hazırlıklar hızlandı. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından yürütülen çalışmada amaç; hiçbir ailenin gelirinin belirlenen geçim eşiğinin altına düşmemesini sağlamak. 2026 yılında pilot uygulama olarak başlaması planlanan bu model, özellikle düşük gelirli hanelere düzenli ve gelir tamamlayıcı destek sunacak.

Yeni modelde destekler kişi değil aile bazlı hesaplanacak. Eğer bir hanenin geliri belirlenen sınırın altında kalıyorsa, aradaki fark her ay devlet tarafından tamamlanacak. Böylece ailede bir kişi çalışmasa bile temel yaşam standardı korunmuş olacak.

Peki vatandaşlık maaşı tam olarak nedir, kimlere verilecek, şartları neler ve ne zaman başlayacak? İşte tüm merak edilenler…

Vatandaşlık Maaşı Nedir?

Vatandaşlık Maaşı; mevcut sosyal yardım programlarının tek bir çatı altında toplanarak daha sistematik ve sürdürülebilir hale getirildiği yeni bir destek modelidir. Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi kapsamında geliştirilen bu modelin temel amacı:

• Ailelerin gelirini belirlenen asgari yaşam standardının altına düşürmemek

• Çalışabilir durumda olmayan veya geliri yetersiz haneleri korumak

• Mevcut sosyal yardımları daha etkin ve adil şekilde dağıtmak

Modelde devlet, her hanenin toplam gelirini inceleyecek ve belirlenen eşik değerinin altındaki farkı aylık olarak karşılayacak. Bu sayede hiçbir ailenin yaşam standardı minimum seviyenin altına inmeyecek.

Vatandaşlık Maaşı Ne Kadar Olacak?

Vatandaşlık maaşı için kesin TL tutarı henüz açıklanmadı. Ödeme miktarı, ailedeki kişi sayısına, mevcut hane gelirine ve devletin belirleyeceği gelir eşiğine göre değişecek.

Sistem şu şekilde işleyecek:

• Devlet bir asgari gelir standardı belirleyecek.

• Ailenin toplam geliri bu rakamın altındaysa, aradaki fark her ay devlet tarafından ödenecek.

• Her ailenin alacağı destek miktarı farklı olacak.

Bu nedenle vatandaşlık maaşı sabit bir tutar şeklinde değil, geliri tamamlayıcı dinamik bir ödeme sistemi olarak uygulanacak.

Vatandaşlık Maaşı Kimlere Verilecek?

Destek, yalnızca ihtiyaç sahibi olduğu resmi incelemeyle belirlenen hanelere verilecek. Yardım kişi değil aile bazında hesaplanacak.

Ön plana çıkan kriterler:

• Hane gelirinin belirlenen yaşam standardının altında olması

• Ailedeki tüm bireylerin gelirlerinin değerlendirilmesi

• Engelli, yaşlı, kronik yoksulluk yaşayan ve iş gücüne erişimde zorluk çeken ailelerin öncelikli olması

• Ailede hiç çalışan yoksa, en az bir kişinin iş bulana kadar desteğin sürmesi

Bu yönüyle vatandaşlık maaşı, sosyal yardımları daha hedef odaklı hale getirmeyi amaçlıyor.

Vatandaşlık Maaşı Şartları Nelerdir?

Resmi şartlar uygulama rehberi ile netleşecek olsa da konuşulan temel kriterler şunlar:

• Ailenin toplam gelirinin devletin belirleyeceği sınırın altında olması

• Gelir eşiği ile hane geliri arasındaki farkın devlet tarafından karşılanacak olması

• Yardımların birey değil hane bazlı değerlendirilmesi

• Evde kimse çalışmıyorsa, aileden en az bir kişinin istihdama yönlendirilmesi

• Yeni sistemin diğer sosyal yardımlarla entegre çalışması

Bu sayede hem düzenli gelir desteği sağlanacak hem de çalışabilir bireylerin iş gücüne katılması teşvik edilecek.

Vatandaşlık Maaşı Ne Zaman Başlayacak?

Yeni yardım sistemine ilişkin takvim şöyle öngörülüyor:

• Çalışmaların önümüzdeki aylarda tamamlanması bekleniyor.

• 2026 yılında pilot illerde uygulama başlayacak.

• Pilot sonuçlarının ardından sistem kademeli olarak tüm Türkiye’ye yayılacak.

Pilot iller henüz açıklanmadı ancak düşük gelirli bölgeler ile deprem bölgesinin öncelikli olması bekleniyor.